top of page
ค้นหา

รังไข่แบบไหน มีโอกาสท้องยาก เช็คเลยค่ะ

9 พ.ย.
ยาว 1 นาที

แม่ๆ รู้ไหมคะว่า “ไข่สำรองน้อย” “รังไข่ทำงานบกพร่อง” และ “วัยทอง” ไม่ใช่ภาวะเดียวกัน แม้ทั้ง 3 ภาวะจะเกี่ยวข้องกับการทำงานของรังไข่ และอาจส่งผลต่อโอกาสตั้งครรภ์ แต่มีสาเหตุ ลักษณะอาการ และแนวทางดูแลที่แตกต่างกันค่ะ


ที่สำคัญคือ ผู้หญิงบางคนอายุยังน้อย ประจำเดือนมาปกติ แต่กลับตรวจพบว่ามีไข่สำรองน้อย ขณะที่บางคนอาจมีภาวะรังไข่ทำงานบกพร่องตั้งแต่อายุยังไม่ถึง 40 ปี


วันนี้ครูก้อยจะพาแม่ๆ มาทำความเข้าใจทั้ง 3 ภาวะ เพื่อเตรียมความพร้อมก่อนวางแผนมีลูกกันค่ะ


1. ไข่สำรองน้อย (Diminished Ovarian Reserve: DOR)


ไข่สำรองน้อย คือ ภาวะที่จำนวนไข่ที่เหลืออยู่ในรังไข่ลดลงเมื่อเทียบกับที่คาดตามช่วงอายุ โดยอาจพบค่า AMH ต่ำ หรือมีจำนวนฟองไข่ตั้งต้น (AFC) น้อย


โดยปกติผู้หญิงทุกคนมีจำนวนไข่จำกัดตั้งแต่เกิด และจำนวนไข่จะค่อยๆ ลดลงตามอายุ โดยเฉพาะหลังอายุ 35 ปี แต่ในผู้หญิงบางคน จำนวนไข่อาจลดลงเร็วกว่าที่คาดได้ค่ะ


ลักษณะที่พบได้ ได้แก่


* ค่า AMH ต่ำเมื่อเทียบกับช่วงอายุ

* จำนวนฟองไข่ตั้งต้นในรังไข่ (AFC) น้อย

* ประจำเดือนอาจยังมาสม่ำเสมอ และยังมีการตกไข่ตามปกติ

* อาจตอบสนองต่อยากระตุ้นไข่ได้น้อยกว่าที่คาด


ไข่สำรองน้อย ไม่ได้แปลว่ามีลูกไม่ได้!


เพราะค่า AMH เป็นตัวช่วยประเมินปริมาณไข่และคาดการณ์การตอบสนองต่อการกระตุ้นไข่ แต่ไม่สามารถบอกคุณภาพไข่หรือโอกาสตั้งครรภ์ตามธรรมชาติได้โดยตรง


แม่ๆ ที่มีค่า AMH ต่ำจึงยังสามารถตั้งครรภ์ตามธรรมชาติได้ โดยต้องพิจารณาอายุ การตกไข่ คุณภาพอสุจิ และปัจจัยอื่นๆ ร่วมด้วยค่ะ


2. รังไข่ทำงานบกพร่องก่อนวัย (Premature Ovarian Insufficiency: POI)


ภาวะนี้เกิดจากการที่รังไข่ทำงานลดลงผิดปกติก่อนอายุ 40 ปี ส่งผลให้การสร้างฮอร์โมนเอสโตรเจนและการตกไข่เกิดขึ้นไม่สม่ำเสมอหรือบกพร่อง


แตกต่างจากภาวะไข่สำรองน้อยตรงที่ POI ไม่ได้มีเพียงจำนวนไข่ที่ลดลง แต่ยังมีความผิดปกติของการทำงานของรังไข่และระดับฮอร์โมนร่วมด้วย


อาการที่แม่ๆ อาจสังเกตได้ ได้แก่


* ประจำเดือนมาไม่สม่ำเสมอ หรือขาดประจำเดือน

* มีอาการร้อนวูบวาบ เหงื่อออกตอนกลางคืน

* ช่องคลอดแห้งจากภาวะเอสโตรเจนต่ำ

* มีปัญหาการตกไข่ ส่งผลให้ตั้งครรภ์ยากขึ้น

* ตรวจพบระดับ FSH สูงร่วมกับความผิดปกติของรอบเดือน


สาเหตุอาจเกี่ยวข้องกับพันธุกรรม โรคภูมิคุ้มกันบางชนิด การรักษาด้วยเคมีบำบัดหรือรังสีรักษา และในหลายรายอาจไม่ทราบสาเหตุที่แน่ชัด


อย่างไรก็ตาม รังไข่ทำงานบกพร่องก่อนวัย ไม่ได้หมายความว่ารังไข่หยุดทำงานอย่างถาวรในทุกราย เพราะบางคนยังอาจมีการตกไข่เป็นครั้งคราวและสามารถตั้งครรภ์ได้เอง แม้โอกาสจะลดลงก็ตามค่ะ


หากสงสัยภาวะนี้ ควรพบแพทย์เพื่อตรวจประเมินฮอร์โมนและวางแผนดูแลสุขภาพระยะยาวด้วยนะคะ


3. วัยทอง (Menopause)


วัยทอง คือ ภาวะที่รังไข่หยุดการทำงานด้านการสืบพันธุ์ตามธรรมชาติ ส่งผลให้ระดับฮอร์โมนเอสโตรเจนลดลง และไม่มีการตกไข่อีกอย่างต่อเนื่อง


โดยทั่วไปวัยหมดประจำเดือนตามธรรมชาติมักเกิดในช่วงอายุ 45–55 ปี และวินิจฉัยย้อนหลังเมื่อไม่มีประจำเดือนติดต่อกันครบ 12 เดือน โดยไม่มีสาเหตุอื่นอธิบาย


อาการที่พบได้ ได้แก่


* ประจำเดือนหยุดมาอย่างถาวร

* ร้อนวูบวาบ เหงื่อออกกลางคืน

* นอนหลับยาก อารมณ์เปลี่ยนแปลง

* ช่องคลอดแห้ง

* การตั้งครรภ์ตามธรรมชาติไม่สามารถเกิดขึ้นได้อีกหลังเข้าสู่วัยหมดประจำเดือนอย่างแท้จริง


วัยทองจึงแตกต่างจาก POI เพราะเป็นการสิ้นสุดการทำงานด้านการสืบพันธุ์ของรังไข่ตามธรรมชาติ ขณะที่ POI อาจยังมีการทำงานของรังไข่หลงเหลืออยู่เป็นช่วงๆ ค่ะ


อยากมีลูก ควรตรวจอะไรเพื่อประเมินรังไข่?


สำหรับแม่ๆ ที่กำลังวางแผนตั้งครรภ์ โดยเฉพาะอายุ 35 ปีขึ้นไป หรือมีประวัติประจำเดือนผิดปกติ ครูก้อยแนะนำให้ปรึกษาแพทย์เพื่อพิจารณาตรวจสุขภาพการเจริญพันธุ์ค่ะ


การตรวจที่แพทย์อาจพิจารณา ได้แก่


1. AMH (Anti-Müllerian Hormone)


ช่วยประเมินปริมาณไข่สำรองในรังไข่ และคาดการณ์การตอบสนองต่อการกระตุ้นไข่ แต่ไม่ใช่การตรวจที่ยืนยันว่ามีบุตรยากหรือไม่


2. FSH (Follicle-Stimulating Hormone)


เป็นฮอร์โมนที่เกี่ยวข้องกับการกระตุ้นการเจริญของฟองไข่ หากมีระดับสูงผิดปกติร่วมกับอาการและประวัติที่เข้าได้ อาจบ่งชี้การทำงานของรังไข่ที่ลดลง


3. Estradiol (E2)


ช่วยประเมินระดับฮอร์โมนเอสโตรเจน ซึ่งเกี่ยวข้องกับการทำงานของรังไข่และการเจริญของเยื่อบุโพรงมดลูก


4. AFC (Antral Follicle Count)


เป็นการอัลตราซาวด์นับจำนวนฟองไข่ตั้งต้นในรังไข่ เพื่อช่วยประเมินไข่สำรองร่วมกับข้อมูลอื่นๆ


ทั้งนี้ ไม่จำเป็นต้องตรวจทุกอย่างในแม่ๆ ทุกคน แพทย์จะพิจารณาตามอายุ ประวัติสุขภาพ รอบเดือน และระยะเวลาที่พยายามตั้งครรภ์ค่ะ


ครูก้อยแนะนำ! อย่ารอให้ไข่สำรองลดลงมากแล้วค่อยเริ่มดูแลตัวเอง


แม้เราไม่สามารถหยุดการเสื่อมของไข่ตามวัย หรือเพิ่มจำนวนไข่สำรองกลับคืนมาได้ด้วยอาหารและวิตามิน แต่การดูแลสุขภาพก่อนตั้งครรภ์ก็ยังมีความสำคัญค่ะ


แม่ๆ ควรรับประทานอาหารให้ครบ 5 หมู่ เน้นโปรตีนคุณภาพดี ผัก ผลไม้ และไขมันดี รวมถึงได้รับโฟเลตอย่างเพียงพอก่อนตั้งครรภ์ นอนหลับให้เพียงพอ ออกกำลังกายสม่ำเสมอ งดสูบบุหรี่ และหลีกเลี่ยงเครื่องดื่มแอลกอฮอล์


การได้รับสารอาหารที่เหมาะสมมีส่วนช่วยสนับสนุนสุขภาพโดยรวมและเตรียมความพร้อมของร่างกายสำหรับการตั้งครรภ์ แต่ยังไม่มีหลักฐานเพียงพอว่าอาหารเสริมหรือวิตามินสามารถรักษาภาวะ POI เพิ่มจำนวนไข่ หรือย้อนวัยรังไข่ได้ค่ะ


สิ่งสำคัญที่สุดคือการรู้สถานะสุขภาพรังไข่ของตัวเองตั้งแต่เนิ่นๆ เพราะยิ่งตรวจพบความผิดปกติเร็ว ก็ยิ่งมีเวลาให้แพทย์ประเมินและวางแผนทางเลือกในการมีลูกได้อย่างเหมาะสม


โดยเฉพาะแม่ๆ อายุ 35 ปีขึ้นไปที่พยายามมีลูกมาแล้ว 6 เดือน หรืออายุต่ำกว่า 35 ปีที่พยายามมาแล้ว 12 เดือนแต่ยังไม่สำเร็จ ควรเข้ารับการประเมินภาวะมีบุตรยาก และหากประจำเดือนผิดปกติหรือสงสัย POI ควรพบแพทย์โดยไม่ต้องรอค่ะ


จำไว้นะคะแม่ๆ ไข่สำรองน้อย ไม่เท่ากับรังไข่หยุดทำงาน และรังไข่ทำงานบกพร่องก่อนวัย ก็ไม่เท่ากับเข้าสู่วัยทองเสมอไป การเข้าใจความแตกต่างจะช่วยให้แม่ๆ วางแผนมีลูกได้อย่างเหมาะสมและไม่เสียเวลาอันมีค่าค่ะ 💗

ครูก้อย.jpg

คุยกับครูก้อย/ทีมงาน

ครูก้อยเป็นผู้ก่อตั้ง บริษัท เบบี้แอนด์มัม (ประเทศไทย) จำกัด และเป็นเจ้าของเพจ BabyAndMom.co.th (เพจให้ความรู้สำหรับผู้มีบุตรยาก) ครูก้อยยินดีอย่างยิ่งที่จะแบ่งปันความรู้และประสบการณ์ตรงตลอดระยะเวลาหลายปีที่ผ่านมา ท่านใดที่ต้องการคุยกัน สามารถทัก LINE@ เข้ามาได้เลยนะคะ โดยจะมีครูก้อยและทีมงานคอยให้การต้อนรับค่ะ

bottom of page