top of page
ค้นหา

น้ำมันปลา vs น้ำมันสาหร่าย: โอเมก้า-3 (EPA/DHA) แบบไหนดีกว่ากัน?เปรียบเทียบตามหลักฐานงานวิจัย 8 มิติ สำหรับคนที่กำลังเลือกอาหารเสริมโอเมก้า-3

27 ต.ค.
ยาว 8 นาที

  • น้ำมันปลากับน้ำมันสาหร่าย ต่างกันอย่างไร

ปลาเองไม่ได้ผลิต EPA และ DHA ขึ้นมาเองตามธรรมชาติ แต่ได้รับโอเมก้า-3 เหล่านี้มาจากการกินสาหร่ายขนาดเล็ก (microalgae) ในห่วงโซ่อาหาร แล้วสะสมไว้ในเนื้อเยื่อ (bioaccumulation) น้ำมันปลาที่ใช้ทำอาหารเสริมจึงเป็นการสกัดโอเมก้า-3 ที่ "ผ่านตัวกลาง" คือปลา ในขณะที่น้ำมันสาหร่ายเป็นเทคโนโลยีที่เพิ่งพัฒนาขึ้นในช่วง 20-30 ปีที่ผ่านมา โดยสกัด EPA/DHA ตรงจากสาหร่ายบางสายพันธุ์ (เช่น Schizochytrium sp.) ที่เพาะเลี้ยงในระบบปิด ทำให้ได้โอเมก้า-3 โดยไม่ต้องผ่านสัตว์ทะเลเลย


  • แล้วแบบไหน "ดีกว่า" กัน

คำตอบตรงไปตรงมาคือ ไม่มีแหล่งใดที่ "ดีกว่า" แบบเบ็ดเสร็จในทุกมิติ แต่ขึ้นอยู่กับว่าแต่ละคนให้ความสำคัญกับอะไรเป็นหลัก เช่น สัดส่วน EPA/DHA ที่ต้องการ ข้อจำกัดด้านอาหาร (วีแกน/แพ้อาหารทะเล) ความกังวลด้านสิ่งแวดล้อม หรือการใช้ในช่วงตั้งครรภ์ บทความนี้สรุปหลักฐานงานวิจัยที่ตรวจสอบแหล่งอ้างอิงจริงแล้วใน 8 มิติ เพื่อให้ใช้เป็นข้อมูลประกอบการตัดสินใจร่วมกับแพทย์หรือเภสัชกร ไม่ใช่การชี้ว่าแบบใดแบบหนึ่งเหนือกว่าโดยรวม


  • เปรียบเทียบน้ำมันปลา vs น้ำมันสาหร่าย 8 มิติ ตามหลักฐานงานวิจัย

(เรียงตามมิติการพิจารณา ไม่ได้เรียงลำดับว่าดีกว่ากัน)


1. สัดส่วนและปริมาณ EPA:DHA

น้ำมันปลาโดยทั่วไปมีสัดส่วน EPA สูงกว่า DHA ขึ้นอยู่กับสายพันธุ์ปลาและกระบวนการผลิต ขณะที่น้ำมันสาหร่ายเชิงพาณิชย์ส่วนใหญ่ (จากสายพันธุ์ Schizochytrium sp.) มักให้ DHA เป็นหลักและมี EPA ต่ำกว่า ทำให้เหมาะกับผู้ที่ต้องการเน้น DHA โดยเฉพาะ ส่วนผู้ที่ต้องการ EPA สูงอาจต้องเลือกผลิตภัณฑ์เฉพาะทาง [1] (ปัจจุบันเริ่มมีสายพันธุ์สาหร่ายที่ให้ EPA สูงขึ้น แต่ ณ ปี 2026 ยังใช้หลักในอุตสาหกรรมอาหารสัตว์น้ำเพาะเลี้ยง ยังไม่แพร่หลายในอาหารเสริมสำหรับคนทั่วไป)


2. การดูดซึมในร่างกาย (Bioavailability)

Randomized controlled trial (RCT) ที่เปรียบเทียบการดูดซึม DHA/EPA จากน้ำมันสาหร่ายกับน้ำมันปลาในรูปแบบไตรกลีเซอไรด์ (TG) พบว่าการดูดซึมอยู่ในระดับที่ใกล้เคียงกัน (non-inferior, GMR ประมาณ 111-113%) ไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญทางคลินิกระหว่างสองแหล่ง เมื่อเปรียบเทียบในรูปแบบโมเลกุลที่คล้ายกัน [2]


3. สารปนเปื้อนและไมโครพลาสติก 

น้ำมันปลาดิบมีความเสี่ยงต่อการปนเปื้อนโลหะหนัก (เช่น ปรอท) และ PCBs ตามระดับการปนเปื้อนในแหล่งน้ำ ซึ่งผู้ผลิตที่ได้มาตรฐานจะมีกระบวนการกลั่นเพื่อลดสารเหล่านี้ น้ำมันสาหร่ายผลิตในระบบเพาะเลี้ยงปิดจึงมีความเสี่ยงปนเปื้อนจากสิ่งแวดล้อมทางทะเลโดยตรงน้อยกว่าในทางทฤษฎี สำหรับไมโครพลาสติกโดยเฉพาะ มีงานวิจัย head-to-head ปี 2024 ที่เปรียบเทียบผลิตภัณฑ์จริงในตลาดแล้ว [3] พบว่าในรูปน้ำมันดิบ ปริมาณไมโครพลาสติกของน้ำมันสาหร่าย (1.2±1.7 ชิ้น/กรัม) กับน้ำมันปลา (2.2±1.7 ชิ้น/กรัม) ไม่ต่างกันอย่างมีนัยสำคัญ แต่ในแคปซูลสำเร็จรูป น้ำมันสาหร่ายมีไมโครพลาสติกต่ำกว่าน้ำมันปลาอย่างมีนัยสำคัญ (3.5±3.9 vs 10.6±8.9 ชิ้น/กรัม) โดยงานวิจัยสรุปว่าสาเหตุหลักมาจากกระบวนการผลิต/บรรจุแคปซูล มากกว่าวัตถุดิบตั้งต้น ส่วนด้านโลหะหนัก/PCBs ยังไม่พบงานวิจัย peer-reviewed ที่เปรียบเทียบแบบ head-to-head ระหว่างผลิตภัณฑ์สำเร็จรูปทั้งสองชนิดโดยตรง จึงยังสรุปตัวเลขเปรียบเทียบด้านนี้ไม่ได้


4. การใช้ในช่วงตั้งครรภ์และให้นมบุตร

แนวทางวิชาการสากลล่าสุด (2024) แนะนำให้สตรีตั้งครรภ์และให้นมบุตรได้รับ DHA อย่างน้อยประมาณ 350-450 มิลลิกรัม/วัน (ฐาน 250 มก./วัน สำหรับผู้หญิงวัยเจริญพันธุ์ทั่วไป บวกเพิ่มอีก 100-200 มก./วันในช่วงตั้งครรภ์) เพื่อพัฒนาการของทารก [4] และงานวิชาการที่ทบทวนประเด็นความยั่งยืนของแหล่งโอเมก้า-3 ก็สนับสนุนให้มีแหล่งโอเมก้า-3 จากสาหร่ายเป็นทางเลือกเพิ่มเติมเพื่อลดการพึ่งพาปลาทะเล [5] ส่วนคำแนะนำของ ACOG (American College of Obstetricians and Gynecologists) หรือ วิทยาลัยสูติสรีแพทย์และนรีแพทย์แห่งอเมริกา เน้นให้สตรีตั้งครรภ์เลี่ยงปลาที่มีปรอทสูงและเลือกแหล่งโอเมก้า-3 ที่ปลอดภัย [6] แต่ยังไม่พบงานวิจัย peer-reviewed ที่เปรียบเทียบระดับปรอทแบบ head-to-head ระหว่างผลิตภัณฑ์น้ำมันสาหร่ายสำเร็จรูปกับน้ำมันปลาสำเร็จรูปโดยตรง (มีเพียงข้อมูลทดสอบผลิตภัณฑ์เชิงพาณิชย์แบบไม่ใช่ peer-reviewed ที่พบว่าผลิตภัณฑ์น้ำมันปลาส่วนใหญ่มีปรอทต่ำกว่าระดับที่ตรวจพบได้อยู่แล้ว)


5. ความเหมาะสมสำหรับผู้แพ้อาหารทะเลและวีแกน

น้ำมันสาหร่ายไม่มีส่วนประกอบจากสัตว์ทะเลเลย ในทางทฤษฎีจึงไม่น่าก่อให้เกิดอาการแพ้แบบ cross-reactivity กับโปรตีนอาหารทะเล (เช่น tropomyosin) ที่พบในกุ้ง/ปู/หอย อย่างไรก็ตาม ยังไม่พบงานวิจัยทางคลินิกที่ทดสอบความปลอดภัยของน้ำมันสาหร่ายโดยเฉพาะในผู้ป่วยแพ้อาหารทะเล ข้อมูลที่มีอยู่จริงเป็นการศึกษาน้ำมันปลา (ไม่ใช่น้ำมันสาหร่าย): Pilot study ขนาดเล็กพบว่าผู้ป่วยแพ้ปลาบางรายทนน้ำมันปลาได้ในการทดสอบผิวหนังและการกินจริง [7] ขณะที่มี Case report ของอาการแพ้รุนแรง (anaphylaxis) จากการกินแคปซูลน้ำมันปลาในผู้ป่วยที่แพ้ปู [8] — ทั้งสองฉบับเป็นหลักฐานเกี่ยวกับน้ำมันปลา ไม่ใช่น้ำมันสาหร่าย จึงยังไม่มีหลักฐานทางคลินิกที่ยืนยันความปลอดภัย 100% ของน้ำมันสาหร่ายในผู้แพ้อาหารทะเลโดยตรง ควรปรึกษาแพทย์ก่อนใช้หากมีประวัติแพ้รุนแรง


6. ผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมและความยั่งยืน

Life Cycle Assessment (LCA) จากหลายงานวิจัยที่สอดคล้องกันชี้ว่า การผลิตน้ำมันสาหร่ายในระบบเพาะเลี้ยงควบคุมส่งผลกระทบต่อระบบนิเวศทางทะเลและปัญหาการประมงเกินขนาด (overfishing) น้อยกว่าน้ำมันปลาที่ต้องพึ่งพาการจับปลาจากทะเล และงานวิจัยส่วนใหญ่ยังพบว่าน้ำมันสาหร่ายมีข้อได้เปรียบด้านการปล่อยก๊าซเรือนกระจก/พลังงานโดยรวมด้วย แม้ในบางมิติเฉพาะทาง เช่น การใช้ที่ดินและปัญหาสารอาหารล้นเกิน (eutrophication) จากวัตถุดิบตั้งต้นประเภทน้ำตาลที่ใช้เลี้ยงสาหร่าย อาจทำให้น้ำมันสาหร่ายมีข้อเสียเปรียบอยู่บ้างในบางกรณี [9,10,11]


7. ความเสถียรด้านออกซิเดชันและกลิ่น/รสชาติ

คุณภาพของน้ำมันปลาในตลาดมีความหลากหลายสูง งานวิจัยที่ตรวจสอบผลิตภัณฑ์น้ำมันปลาที่จำหน่ายจริง (44 ผลิตภัณฑ์ในตลาดสหรัฐอาหรับเอมิเรตส์) พบว่า 40.9% มีค่า peroxide value เกินมาตรฐาน GOED และ 27.3% เกินค่า TOTOX ที่แนะนำ ซึ่งสัมพันธ์กับกลิ่นหืนและคุณภาพที่ลดลง [12] ส่วนข้อกล่าวอ้างที่ว่า "น้ำมันสาหร่ายเสถียรกว่าน้ำมันปลา" นั้น ยังไม่มีหลักฐานเปรียบเทียบตรงที่ยืนยันชัดเจน และในทางกลับกันกระบวนการผลิตน้ำมันสาหร่ายก็มีความท้าทายด้านความเสถียรออกซิเดชันของตัวเองในระดับอุตสาหกรรมเช่นกัน จึงยังไม่สามารถสรุปว่าแหล่งใดเสถียรกว่ากันอย่างชัดเจน


8. ราคาและความคุ้มค่า

โดยทั่วไปน้ำมันสาหร่ายมีต้นทุนการผลิตสูงกว่าน้ำมันปลา เนื่องจากเทคโนโลยีการเพาะเลี้ยงสาหร่ายในระบบปิดยังมีค่าใช้จ่ายสูงกว่าการสกัดจากปลาซึ่งเป็นอุตสาหกรรมที่มีอยู่แล้วในวงกว้าง ทำให้ผลิตภัณฑ์น้ำมันสาหร่ายมีราคาต่อหน่วยสูงกว่าน้ำมันปลาในตลาดทั่วไป แม้ตัวเลขส่วนต่างราคาที่แน่นอนจะแตกต่างกันไปตามยี่ห้อและตลาด จึงไม่ขอระบุตัวเลขเปรียบเทียบเฉพาะเจาะจงในที่นี้ ทั้งนี้ช่องว่างด้านต้นทุนกำลังแคบลงเรื่อยๆ จากการพัฒนาเทคโนโลยี precision fermentation และการขยายกำลังการผลิตในช่วงปี 2023-2025 แม้จนถึงปัจจุบันยังไม่มีแหล่งข้อมูลยืนยันว่าน้ำมันสาหร่ายมีต้นทุนเท่ากับหรือต่ำกว่าน้ำมันปลาแล้ว


วิธีเลือกรูปแบบ (Form) น้ำมันปลา: Ethyl Ester (EE) vs Triglyceride (TG) vs Re-esterified Triglyceride (rTG)


น้ำมันปลาในอาหารเสริมมักอยู่ใน 3 รูปแบบหลัก คือ (1) Triglyceride (TG) รูปแบบธรรมชาติที่พบในเนื้อปลา (2) Ethyl Ester (EE) ที่ผ่านกระบวนการเปลี่ยนโครงสร้างทางเคมีเพื่อให้สกัดให้เข้มข้นขึ้นได้ง่ายกว่า และ (3) Re-esterified Triglyceride (rTG) ที่นำรูปแบบ EE กลับมาต่อโครงสร้างให้เป็น TG อีกครั้งหลังเข้มข้นแล้ว


การดูดซึม (Bioavailability) ระหว่าง 3 รูปแบบ

Randomized crossover trial โดย Dyerberg et al. (2010) เปรียบเทียบการดูดซึมโดยใช้น้ำมันปลาธรรมชาติเป็นฐาน 100% พบว่า rTG ดูดซึมได้สูงสุด (ประมาณ 124%) รองลงมาคือน้ำมันปลาธรรมชาติแบบ TG (100%) และกรดไขมันอิสระ (ประมาณ 91%) ส่วน EE ดูดซึมได้น้อยที่สุด (ประมาณ 73%) เนื่องจากพันธะเอสเทอร์ของ EE ทนต่อเอนไซม์ย่อยไขมันมากกว่า ทำให้ร่างกายต้องใช้ขั้นตอนเพิ่มเติมในการปลดปล่อย EPA/DHA ออกมา [13] สอดคล้องกับการศึกษาระยะยาว 6 เดือนของ Neubronner et al. (2011) ที่พบว่ากลุ่มที่ได้รับ TG มีค่า omega-3 index เพิ่มขึ้นมากกว่ากลุ่มที่ได้รับ EE อย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ [14]


ข้อควรระวัง: "rTG" บนฉลากไม่ได้แปลว่าคุณภาพเท่ากันทุกยี่ห้อ


การศึกษาของ Minton et al. (2023) พบว่าผลิตภัณฑ์ rTG ตัวอย่างที่ทดสอบมีไตรกลีเซอไรด์แท้จริงเพียงประมาณ 55-60% เท่านั้น ส่วนที่เหลือเป็นไดกลีเซอไรด์/โมโนกลีเซอไรด์ ซึ่งอาจส่งผลต่อการดูดซึมจริง สะท้อนว่าสัดส่วนการ "แปลงกลับ" เป็นไตรกลีเซอไรด์ของแต่ละยี่ห้อไม่เท่ากัน [15]


น้ำมันคริลล์ (Krill Oil) ดูดซึมดีกว่าน้ำมันปลาจริงหรือไม่ 

แม้มีการโฆษณาว่าน้ำมันคริลล์ดูดซึมดีกว่าน้ำมันปลาหลายเท่า แต่หลักฐานเรื่องนี้ยังขัดแย้งกันเองและเปลี่ยนแปลงตามช่วงเวลา: การศึกษาแบบ single-dose cross-over ฉบับแรก (Schuchardt et al. 2011, n=12) ไม่พบความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญ [16] และการศึกษาติดตามผลของทีมเดียวกันในปี 2023 ซึ่งเป็น 12-week randomized parallel study ขนาดใหญ่กว่า (n=62) ก็ยังคงพบว่า omega-3 index เพิ่มขึ้นใกล้เคียงกันระหว่างน้ำมันคริลล์ น้ำมันปลา และน้ำมัน Calanus ไม่มีความแตกต่างอย่างมีนัยสำคัญ [24] ในทางกลับกัน มีงานวิจัย single-dose ขนาดเล็กอีกกลุ่ม (Köhler et al. 2015, n=15 [25]; Ramprasath et al. 2013, n=24 [26]) ที่พบว่าน้ำมันคริลล์ดูดซึมดีกว่าน้ำมันปลาอย่างมีนัยสำคัญทางสถิติ แต่ทั้งสองฉบับมีผู้เขียน/ผู้ให้ทุนเป็นบริษัทผู้ผลิตน้ำมันคริลล์ (conflict of interest ที่เปิดเผยในตัวงานวิจัยเอง) และฉบับปี 2013 ถูกโต้แย้งในภายหลังว่าน้ำมันปลาที่ใช้เปรียบเทียบมีสัดส่วนกรดไขมันไม่เป็นตัวแทนของน้ำมันปลาทั่วไป


งานวิจัยที่ใหม่และมีคุณภาพการออกแบบสูงสุดในกลุ่มนี้ คือ Randomized controlled trial ตีพิมพ์ใน American Journal of Clinical Nutrition ปี 2026 (n=72, ขนาด 1.1 กรัม/วัน นาน 12 สัปดาห์ ทุนวิจัยจากหน่วยงานรัฐ ไม่มี conflict of interest) ซึ่งพบว่าน้ำมันคริลล์เพิ่มระดับ EPA และ DHA ในเลือดได้มากกว่าน้ำมันปลาประมาณ 1.5 เท่าอย่างมีนัยสำคัญ (p=0.0001 สำหรับ EPA, p=0.005 สำหรับ DHA) แม้กลุ่มน้ำมันปลาได้รับ EPA/DHA รวมมากกว่ากลุ่มคริลล์เล็กน้อยก็ตาม [27] สอดคล้องกับ Network meta-analysis ของ 26 การศึกษา (ตีพิมพ์ปี 2024) ที่พบว่าน้ำมันคริลล์มีการดูดซึมโดยรวมสูงกว่าน้ำมันปลา โดยเฉพาะที่ขนาดต่ำกว่า 2,000 มิลลิกรัม/วัน และในรูปแบบ phospholipid หรือกรดไขมันอิสระ [28] โดยสรุป หลักฐานเรื่องนี้ยังไม่นิ่ง ขึ้นอยู่กับขนาดยาและรูปแบบที่ใช้ทดสอบ จึงยังไม่ควรสรุปเหมารวมว่าแหล่งใดดูดซึมดีกว่ากันอย่างชัดเจนในทุกบริบท และควรระวังงานวิจัยที่ได้รับทุนจากผู้ผลิตโดยตรง


ปริมาณ (Dosage) ที่ใช้ในงานวิจัยจริง สำหรับภาวะต่างๆ

(ตัวเลขด้านล่างมาจากงานวิจัยเฉพาะทาง ไม่ใช่คำแนะนำให้ซื้อมากินเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์ ปริมาณระดับยา/prescription-grade ต้องอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์เท่านั้น)


  • ลดไตรกลีเซอไรด์ในเลือด / ลดความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด 

การทดลอง REDUCE-IT ใช้ icosapent ethyl (ยาโอเมก้า-3 เข้มข้นตามใบสั่งแพทย์ ไม่ใช่อาหารเสริมทั่วไป) ขนาด 4 กรัม/วัน ในผู้ป่วยไตรกลีเซอไรด์สูงที่มีความเสี่ยงโรคหัวใจ พบว่าลดความเสี่ยงของเหตุการณ์หัวใจและหลอดเลือดแบบรวม (composite endpoint) ลง 25% เทียบกับยาหลอก [17] และ American Heart Association Science Advisory ปี 2019 ระบุว่าโอเมก้า-3 ระดับยาที่ 4 กรัม/วัน มีประสิทธิภาพในการลดไตรกลีเซอไรด์เมื่อใช้ภายใต้การดูแลของแพทย์ [18] อย่างไรก็ตาม ผลนี้ยังมีข้อถกเถียงทางวิชาการ: การทดลอง STRENGTH ที่ใช้โอเมก้า-3 สูตรอื่น (omega-3 carboxylic acid) ขนาดใกล้เคียงกันในผู้ป่วยเสี่ยงสูงกลุ่มใกล้เคียงกัน (n=13,078) กลับพบผล null (HR 0.99 ไม่มีนัยสำคัญ) จนต้องยุติการทดลองก่อนกำหนด [29] และมีข้อสังเกตว่ากลุ่มยาหลอกของ REDUCE-IT ใช้น้ำมันแร่ (mineral oil) ซึ่งทำให้ค่า LDL-C, ApoB และ hs-CRP ของกลุ่มควบคุมสูงขึ้น อาจทำให้ผลต่างที่ดูเหมือนสนับสนุนกลุ่มทดลองดูดีเกินจริงไปบ้าง ยังเป็นประเด็นที่ถกเถียงกันอยู่ในวงการแพทย์โรคหัวใจ ทั้งนี้ แนวทาง ACC/AHA ปี 2026 ยังคงแนะนำให้ใช้ icosapent ethyl ในผู้ป่วยกลุ่มเสี่ยงสูง (มีโรคหัวใจและหลอดเลือดหรือเบาหวานร่วมกับปัจจัยเสี่ยงอื่น) ที่มีไตรกลีเซอไรด์ 150-499 มก./ดล. เพื่อลดความเสี่ยงโรคหัวใจและหลอดเลือด แม้มีข้อถกเถียงเรื่องการตีความกลุ่มควบคุมข้างต้น [39]


  • การดูแลสุขภาพทั่วไป

European Food Safety Authority (EFSA) กำหนดปริมาณที่เพียงพอ (Adequate Intake) สำหรับผู้ใหญ่ทั่วไปไว้ที่ EPA+DHA รวมกันประมาณ 250 มิลลิกรัม/วัน เพื่อการดูแลสุขภาพหัวใจ [19] โดยระดับที่ถือว่าปลอดภัยสูงสุด (EPA+DHA รวมกัน) อยู่ที่ประมาณ 5 กรัม/วัน [33] ล่าสุด EFSA ออกความเห็นเพิ่มเติมเมื่อ ม.ค. 2026 คงระดับปลอดภัยของ DHA เดี่ยวๆ ไว้ที่ 1 กรัม/วัน สำหรับทุกกลุ่มรวมถึงสตรีตั้งครรภ์/ให้นมบุตร โดยอิงความเสี่ยงด้านการแข็งตัวของเลือดเป็นเกณฑ์ แม้ยังไม่สามารถกำหนดเพดาน (UL) ที่เป็นทางการได้เนื่องจากข้อมูล dose-response ยังไม่พอ [34] 


  • ภาวะซึมเศร้า

Meta-analysis พบว่าสูตรที่มีสัดส่วน EPA ตั้งแต่ 60% ขึ้นไปของ EPA+DHA รวม ในช่วงขนาด 200-2,200 มิลลิกรัม/วัน ให้ผลดีกว่ายาหลอกในการลดอาการซึมเศร้า ขณะที่สูตรที่มีสัดส่วน EPA ต่ำกว่า 60% ไม่พบผลที่มีนัยสำคัญ [20,21] ทิศทางนี้ยังคงได้รับการยืนยันในงานวิจัยที่ใหม่กว่า (2023-2025) ซึ่งพบว่าสัดส่วนและขนาด EPA สัมพันธ์กับผลลัพธ์เชิงบวกอย่างต่อเนื่อง อย่างไรก็ตาม การทดลอง VITAL-DEP (n=18,353) ที่ใช้โอเมก้า-3 แบบปกติ (ไม่ได้คัดสัดส่วน EPA สูง) ในคนทั่วไปที่ยังไม่มีภาวะซึมเศร้า ไม่พบประโยชน์ในการป้องกันภาวะซึมเศร้าอย่างมีนัยสำคัญ [35] สอดคล้องกับ meta-analysis ปี 2025 ที่ชี้ว่าประโยชน์ส่วนใหญ่จำกัดอยู่ในกลุ่มที่มีภาวะซึมเศร้าอยู่แล้วและใช้สัดส่วน EPA สูงเฉพาะเจาะจง [36]


  • ภาวะตาแห้ง 

การทดลองขนาดใหญ่ DREAM Study (535 คน) ใช้ขนาด 3,000 มิลลิกรัม/วัน (EPA 2,000 + DHA 1,000) เป็นเวลา 12 เดือน พบว่าอาการดีขึ้นจากค่าเริ่มต้นจริง แต่ไม่แตกต่างจากกลุ่มที่ได้รับยาหลอกอย่างมีนัยสำคัญ (null result) [22] อย่างไรก็ตาม เรื่องนี้ยังเป็นที่ถกเถียง: Meta-analysis ปี 2023 ที่รวบรวม 19 RCTs (ผู้ป่วย 4,246 คน) กลับพบว่าโอเมก้า-3 ช่วยอาการ/สัญญาณของตาแห้งดีขึ้นอย่างมีนัยสำคัญโดยรวม และผลยิ่งชัดขึ้นเมื่อสัดส่วน EPA สูงขึ้นและใช้ระยะเวลานานขึ้น [30] และรายงาน TFOS DEWS III (2025) ซึ่งเป็นแนวทางการจัดการภาวะตาแห้งระดับสากลที่ปรับปรุงล่าสุด ยังคงจัดโอเมก้า-3 แบบรับประทานเป็นหนึ่งในตัวเลือกการดูแล แม้ยังไม่สรุปรูปแบบ/ขนาด/สัดส่วนที่เหมาะสมที่สุด [31] สอดคล้องกับ meta-analysis ปี 2026 ที่พบว่าประโยชน์ของโอเมก้า-3 ต่อภาวะตาแห้งขึ้นกับรูปแบบการใช้อย่างมีนัยสำคัญ — แบบรับประทาน (systemic) สาย long-chain ช่วยอาการได้ในบางกลุ่มโรค แต่แบบหยอดตา (topical) ไม่พบประโยชน์ต่างจากน้ำตาเทียมอย่างมีนัยสำคัญ [38] ข้อสังเกตเพิ่มเติม: DREAM study ใช้น้ำมันปลารูปแบบ Ethyl Ester (ซึ่งดูดซึมต่ำกว่า TG ตามหัวข้อก่อนหน้า) และใช้น้ำมันมะกอก (มีกรดโอเลอิกที่อาจมีผลต้านการอักเสบในตัวเอง) เป็นยาหลอก ทำให้บางฝ่ายมองว่าผล null ของ DREAM อาจประเมินประโยชน์จริงต่ำกว่าความเป็นจริง จึงยังไม่ควรสรุปว่าโอเมก้า-3 ไม่ช่วยภาวะตาแห้งเลย


  • ข้ออักเสบรูมาตอยด์ 

Meta-analysis จาก 10 RCTs (Lee et al. 2012) พบว่าขนาดมากกว่า 2.7 กรัม/วัน (EPA+DHA รวม) ต่อเนื่องนานกว่า 3 เดือน สัมพันธ์กับการลดการใช้ยาแก้ปวด/ยาต้านการอักเสบที่ไม่ใช่สเตียรอยด์ (NSAID) อย่างมีนัยสำคัญ แต่ไม่พบผลที่มีนัยสำคัญทางสถิติต่อตัวบ่งชี้การอักเสบในเลือดโดยตรง (CRP, ESR, DAS28) [23] ขนาดที่ใช้ในแต่ละงานวิจัยที่รวบรวมมามีความหลากหลายสูง (ตั้งแต่ประมาณ 1.8-4 กรัม/วัน) สอดคล้องกับ Meta-analysis ใหม่กว่าในปี 2024 (18 RCTs, ผู้ป่วย 1,018 คน) ที่ยังพบว่า CRP, ESR, DAS28 ลดลงเพียงเล็กน้อยแบบไม่มีนัยสำคัญทางสถิติเช่นเดิม แต่พบผลดีด้านการลดอัตราส่วนไขมัน omega-6:omega-3 ไตรกลีเซอไรด์ และจำนวนข้อที่กดเจ็บ (tender joint count) [32] และสอดคล้องกับ systematic review ปี 2025 ที่รวบรวมงานวิจัยกรดไขมันและวิตามินดีในผู้ป่วยข้ออักเสบรูมาตอยด์ (14 จาก 24 การศึกษาเป็นกรดไขมัน) ซึ่งพบผลไปในทิศทางเดียวกันคือช่วยลดตัวบ่งชี้การอักเสบได้บางส่วนแต่ไม่สม่ำเสมอ [37]


ข้อมูลในบทความนี้มีจุดประสงค์เพื่อให้ความรู้ทั่วไปเท่านั้น ไม่ใช่คำแนะนำทางการแพทย์เฉพาะบุคคล และไม่ได้ชี้นำว่าแหล่งโอเมก้า-3 หรือรูปแบบใดดีกว่าชนิดอื่นโดยรวม ปริมาณที่อ้างอิงในงานวิจัยบางรายการ (เช่น ระดับยา/prescription-grade สำหรับโรคหัวใจ) ไม่ใช่ขนาดที่แนะนำให้ซื้อมารับประทานเองโดยไม่ปรึกษาแพทย์ ผู้ที่กำลังตั้งครรภ์ ให้นมบุตร มีประวัติแพ้อาหารทะเล หรือมีโรคประจำตัว ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนเลือกรับประทานอาหารเสริมโอเมก้า-3 ชนิดใดก็ตาม




เอกสารอ้างอิง (References)

[1] Makay K, Griehl C, Schilling S, Grewe C. Omega-3 Source Matters: Comparative Lipid Signatures and Quantitative Distribution of EPA/DHA Across Marine Resources. Mar Drugs. 2026;24(1):4. doi:10.3390/md24010004.


[2] Bailey E, Wojcik J, Rahn M, Roos F, Spooren A, Koshibu K. Comparative Bioavailability of DHA and EPA from Microalgal and Fish Oil in Adults. Int J Mol Sci. 2025;26(19):9343. doi:10.3390/ijms26199343.


[3] Kim M, et al. Determination of microplastics in omega-3 oil supplements: fish oil versus algal oil. Foods. 2024;13(10):1434.


[4] Cetin I, Carlson SE, Burden C, da Fonseca EB, di Renzo GC, Hadjipanayis A, et al. Omega-3 fatty acid supply in pregnancy for risk reduction of preterm and early preterm birth. Am J Obstet Gynecol MFM. 2024;6(2):101251. doi:10.1016/j.ajogmf.2023.101251.


[5] Derbyshire EJ, Birch CS, Bonwick GA, English A, Metcalfe P, Li W. Optimal omegas – barriers and novel methods to narrow omega-3 gaps. Front Nutr. 2024;11:1325099. doi:10.3389/fnut.2024.1325099.


[6] American College of Obstetricians and Gynecologists (ACOG). Healthy Eating During Pregnancy. Patient FAQ. acog.org.


[7] Mark BJ, Beaty AD, Slavin RG. Are fish oil supplements safe in finned fish-allergic patients? Allergy Asthma Proc. 2008;29(5):528-529. (หมายเหตุ: งานวิจัยนี้ทดสอบ 'น้ำมันปลา' ไม่ใช่น้ำมันสาหร่าย — ดูคำอธิบายในข้อ 5 ของบทความ)


[8] Kmet A, Unger J, Jahangir K, Kolber MR. Fish-oil capsule ingestion: a case of recurrent anaphylaxis. Can Fam Physician. 2012;58(7):e379-381. (หมายเหตุ: กรณีศึกษานี้เป็นผลิตภัณฑ์น้ำมันปลา ไม่ใช่น้ำมันสาหร่าย — ดูคำอธิบายในข้อ 5 ของบทความ)


[9] McKuin BL, Kapuscinski AR, Sarker PK, Cheek N, Colwell A, Schoffstall B, Greenwood C. Comparative life cycle assessment of heterotrophic microalgae Schizochytrium and fish oil in sustainable aquaculture feeds. Elem Sci Anth. 2022;10(1):00098. doi:10.1525/elementa.2021.00098.


[10] Davis D, Morao A, Johnson JK, Shen L. Life cycle assessment of heterotrophic algae omega-3. Algal Res. 2021;60:102494.


[11] Togarcheti SC, Padamati RB. Comparative Life Cycle Assessment of EPA and DHA Production from Microalgae and Farmed Fish. Clean Technol. 2021;3(4):699-710.


[12] Jairoun AA, Shahwan M, Zyoud SH. Pharmacist intervention to assess the potential consequences of the oxidation status of fish oil supplements: a quality assessment study against international standards. PLOS ONE. 2020;15(12):e0244688.


[13] Dyerberg J, Madsen P, Moller JM, Aardestrup I, Schmidt EB. Bioavailability of marine n-3 fatty acid formulations. Prostaglandins Leukot Essent Fatty Acids. 2010;83(3):137-141. doi:10.1016/j.plefa.2010.06.007. PMID: 20638827.


[14] Neubronner J, Schuchardt JP, Kressel G, von Schacky C, Hahn A. Enhanced increase of omega-3 index in response to long-term n-3 fatty acid supplementation from triacylglycerides versus ethyl esters. Eur J Clin Nutr. 2011;65(2):247-254. doi:10.1038/ejcn.2010.239.


[15] Minton ST, Almada AL, Evans JL, Laidlaw M, Opheim J. Comparative membrane incorporation of omega-3 fish oil triglyceride preparations differing by degree of re-esterification: a sixteen-week randomized intervention trial. PLOS ONE. 2023;18(1):e0265462. doi:10.1371/journal.pone.0265462. PMID: 36706088.


[16] Schuchardt JP, Schneider I, Meyer H, Neubronner J, von Schacky C, Hahn A. Bioavailability of long-chain omega-3 fatty acids from krill oil and fish oil in healthy subjects: a randomized, single-dose, cross-over trial. Lipids Health Dis. 2011;10:145.


[17] Bhatt DL, Steg PG, Miller M, et al. (REDUCE-IT Investigators). Cardiovascular Risk Reduction with Icosapent Ethyl for Hypertriglyceridemia. N Engl J Med. 2019;380(1):11-22. doi:10.1056/NEJMoa1812792.


[18] Skulas-Ray AC, Wilson PWF, Harris WS, et al. Omega-3 Fatty Acids for the Management of Hypertriglyceridemia: A Science Advisory From the American Heart Association. Circulation. 2019;140(12):e673-e691. doi:10.1161/CIR.0000000000000709.


[19] EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA). Scientific Opinion on Dietary Reference Values for fats, including saturated fatty acids, polyunsaturated fatty acids, monounsaturated fatty acids, trans fatty acids, and cholesterol. EFSA Journal. 2010;8(3):1461.


[20] Sublette ME, Ellis SP, Geant AL, Mann JJ. Meta-analysis of the effects of eicosapentaenoic acid (EPA) in clinical trials in depression. J Clin Psychiatry. 2011;72(12):1577-1584. PMID: 21939614.


[21] Liao Y, Xie B, Zhang H, et al. Efficacy of omega-3 PUFAs in depression: A meta-analysis. Transl Psychiatry. 2019;9:190. doi:10.1038/s41398-019-0515-5. PMID: 31383846.


[22] Asbell PA, Maguire MG, et al. (DREAM Study Research Group). n-3 Fatty Acid Supplementation for Treatment of Dry Eye Disease. N Engl J Med. 2018;378(18):1681-1690. doi:10.1056/NEJMoa1709691.


[23] Lee YH, Bae SC, Song GG. Omega-3 polyunsaturated fatty acids and the treatment of rheumatoid arthritis: a meta-analysis. Arch Med Res. 2012;43(5):356-362. doi:10.1016/j.arcmed.2012.06.011. PMID: 22835600.


[24] Vosskötter F, Burhop M, Hahn A, Schuchardt JP. Equal bioavailability of omega-3 PUFA from Calanus oil, fish oil and krill oil: a 12-week randomized parallel study. Lipids. 2023;58(3):129-138. doi:10.1002/lipd.12369. PMID: 36960737.


[25] Köhler A, Sarkkinen E, Tapola N, Niskanen T, Bruheim I. Bioavailability of fatty acids from krill oil, krill meal and fish oil in healthy subjects: a randomized, single-dose, cross-over trial. Lipids Health Dis. 2015;14:19. doi:10.1186/s12944-015-0015-4. (ได้รับทุนวิจัยจากผู้ผลิตน้ำมันคริลล์ — conflict of interest ที่เปิดเผยในงานวิจัย)


[26] Ramprasath VR, Eyal I, Zchut S, Jones PJH. Enhanced increase of omega-3 index in healthy individuals with response to 4-week n-3 fatty acid supplementation from krill oil versus fish oil. Lipids Health Dis. 2013;12:178. doi:10.1186/1476-511X-12-178. (ผู้เขียนบางส่วนเป็นพนักงานผู้ผลิตน้ำมันคริลล์ และถูกโต้แย้งความเป็นตัวแทนของน้ำมันปลาเปรียบเทียบใน: Nichols PD, Kitessa SM, Abeywardena M. Lipids Health Dis. 2014;13:2.)


[27] Loukil I, Vachon A, Çaku A, Plourde M. Krill oil increases plasma omega-3 fatty acids more than fish oil in healthy adults: a double-blind randomized controlled trial. Am J Clin Nutr. 2026;124(1):101346. doi:10.1016/j.ajcnut.2026.101346. PMID: 42144109.


[28] Pham TH, et al. Bioavailability of omega-3 fatty acids from krill oil versus fish oil: a network meta-analysis of randomized controlled trials. Food Chemistry: X. 2024;24:101880. PMID: 39974718.


[29] Nicholls SJ, Lincoff AM, Garcia M, et al. (STRENGTH Investigators). Effect of High-Dose Omega-3 Fatty Acids vs Corn Oil on Major Adverse Cardiovascular Events in Patients at High Cardiovascular Risk: The STRENGTH Randomized Clinical Trial. JAMA. 2020;324(22):2268-2280. doi:10.1001/jama.2020.22258.


[30] Wang WX, Ko ML. The effects of omega-3 polyunsaturated fatty acid supplementation on dry eye disease: an updated meta-analysis of randomized controlled trials. J Clin Med. 2023;12(22):7026. doi:10.3390/jcm12227026.


[31] Jones L, Craig JP, et al. (TFOS DEWS III). TFOS DEWS III: Management and Therapy Report. Am J Ophthalmol. 2025;279:289-386.


[32] Wang W, Xu Y, et al. Efficacy of omega-3 fatty acid supplementation in rheumatoid arthritis: an updated meta-analysis. Clin Rheumatol. 2024;43(8):2479-2488.


[33] EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA). Scientific Opinion on the Tolerable Upper Intake Level of EPA, DHA and DPA. EFSA Journal. 2012;10(7):2815. doi:10.2903/j.efsa.2012.2815.


[34] EFSA Panel on Nutrition, Novel Foods and Food Allergens (NDA). Scientific Opinion on the tolerable upper intake level for supplemental docosahexaenoic acid. EFSA Journal. 2026;24(1):e9858. doi:10.2903/j.efsa.2026.9858.


[35] Okereke OI, Vyas CM, Mischoulon D, et al. Effect of Long-term Supplementation With Marine Omega-3 Fatty Acids vs Placebo on Risk of Depression or Clinically Relevant Depressive Symptoms (VITAL-DEP). JAMA. 2021;326(23):2385-2394. doi:10.1001/jama.2021.21187.


[36] Kong L, et al. Exploration of the optimized portrait of omega-3 polyunsaturated fatty acids in treating depression: a meta-analysis of randomized-controlled trials. J Affect Disord. 2025;379:489-501. doi:10.1016/j.jad.2025.03.006.


[37] Xu B, Liang D, Chen G. Evaluation of the Clinical Outcomes Associated With the Use of Fatty Acids and Vitamin D in Rheumatoid Arthritis Patients: A Systematic Review and Meta-Analysis. Food Sci Nutr. 2025;13(7):e70473.


[38] Chen G, Yan X, Yang S, Li X. The effects of different forms of omega-3 polyunsaturated fatty acids on dry eye disease resulting from various etiologies: a meta-analysis and systematic review. BMC Ophthalmol. 2026. doi:10.1186/s12886-026-04992-6.


[39] Writing Committee. 2026 ACC/AHA Guideline on the Management of Dyslipidemia: A Report of the American College of Cardiology/American Heart Association Joint Committee on Clinical Practice Guidelines. J Am Coll Cardiol. 2025. doi:10.1016/j.jacc.2025.11.016.



ครูก้อย.jpg

คุยกับครูก้อย/ทีมงาน

ครูก้อยเป็นผู้ก่อตั้ง บริษัท เบบี้แอนด์มัม (ประเทศไทย) จำกัด และเป็นเจ้าของเพจ BabyAndMom.co.th (เพจให้ความรู้สำหรับผู้มีบุตรยาก) ครูก้อยยินดีอย่างยิ่งที่จะแบ่งปันความรู้และประสบการณ์ตรงตลอดระยะเวลาหลายปีที่ผ่านมา ท่านใดที่ต้องการคุยกัน สามารถทัก LINE@ เข้ามาได้เลยนะคะ โดยจะมีครูก้อยและทีมงานคอยให้การต้อนรับค่ะ

bottom of page